Το Kuruçesme ή Ξηροκρήνη για τους Βυζαντινούς και Κάλαμος η αρχαία ονομασία του. Προάστιο του Βοσπόρου μεταξύ του Ορτάκιοι και του Μεγάλου Ρεύματος.

Γνωστή η εκκλησιά του Αγίου Δημητρίου με το ομώνυμο αγίασμα.
Βρίσκεται στην κοιλάδα μεταξύ του ακρωτηρίου Δεφτερδάρ Μπουρνού (Κλειδίου) και της παραλίας του Μεγάλου Ρεύματος (Αρναούτκιοϊ).

Συνορεύει προς το βορρά με το Μεγάλο Ρεύμα και προς το νότο με το Ορτάκιοϊ.

Στην Αρχαιότητα η περιοχή του Κουρούτσεσμε ονομαζόταν Βυθίας, λόγω του μεγάλου βάθους της ακτής στο σημείο αυτό.

Ήταν γνωστή ακόμη ως Κάλαμος, από τις πολλές καλαμιές που φύτρωναν στις εκβολές ενός ρυακιού που υπήρχε στην περιοχή.
Το Κουρούτσεσμε, όπως και τα Θεραπειά, ήταν θέρετρο των Φαναριωτών.

Στις αρχές του 19ου αιώνα «κατοίκουν ποτέ οι περισσότεροι των προυχόντων του ημετέρου γένους, οίον Αρχιερείς, Αυθένται και Άρχοντες».

Ωστόσο, από όσο είμαστε σε θέση να κρίνουμε η περιοχή από τα μέσα του 19ου αιώνα σταδιακά υποβαθμίζεται.

Έτσι ο Σκαρλάτος Βυζάντιος αναφέρει ότι το Κουρούτσεσμε «αφού εχρησίμευσεν, επί μίαν σχεδόν εκατονταετηρίδα, ως ενδιαίτημα των ποτέ Γραίκων ηγεμόνων της Δακίας και των συγγενών και απογόνων αυτών, κατήντησε σήμερον πενιχρόν και σκυθρωπόν οικητήριον ευαρίθμων τινών Ιουδαίων και Αρμενίων, και ακόμη ολιγωτέρων και πτωχοτέρων Οθωμανών και Γραικών».
Η ορθόδοξη κοινότητα του Κουρούτσεσμε υπάγεται απευθείας στη διοίκηση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, δηλαδή στην αρχιεπισκοπή Κωνσταντινουπόλεως.

Η σημερινή εκκλησία του Αγίου Δημητρίου έχει οικοδομηθεί πάνω σε ερείπια αρχαίου ναού της Δήμητρας ή της Ίσιδας.

Ο ναός χρονολογείται στα μέσα του 15ου αιώνα.

Με την πάροδο όμως του χρόνου κατέρρευσε και, σύμφωνα με την παράδοση, στα τέλη του 18ου αιώνα ο σουλτάνος Σελίμ Γ΄, όταν κάποιο βράδυ είδε φωτάκια να κινούνται στο σκοτάδι και πληροφορήθηκε ότι ήταν χριστιανοί που έκαναν λιτανεία γύρω από τον ερειπωμένο ναό, έδωσε άδεια για να ανοικοδομηθεί η εκκλησία.

Έτσι, το 1798 ή 1799 χτίστηκε ο ναός του Αγίου Δημητρίου.

Από τότε ανακαινίστηκε δύο φορές, το 1832 και το 1875.

Το 1871 στη βόρεια πλευρά έγινε η προσθήκη του παρεκκλησιού, το οποίο καταστράφηκε το 1919 από πυρκαγιά και ανοικοδομήθηκε το 1943.
Σημαντικό γεγονός στην ιστορία της περιοχής ήταν η μεταφορά το 1804 της πατριαρχικής Μεγάλης του Γένους Σχολής στο Κουρούτσεσμε και η στέγασή της στον οίκο του Αλεξάνδρου Μαυροκορδάτου.

Η σχολή παρέμεινε στο Κουρούτσεσμε μέχρι το 1849, οπότε μεταφέρθηκε οριστικά στο Φανάρι.

Ακόμα και μετά τη μετεγκατάστασή της, ωστόσο, η σχολή συνέχισε να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην κοινότητα του Κουρούτσεσμε.

Το 1871 ιδρύθηκε η Υπέρ της Μεγάλης του Γένους Σχολής Αδελφότης «Ξηροκρήνη», που είχε σκοπό την υποστήριξη της σχολής.