Ένα από τα πιο γραφικά μέρη στον Βόσπορο και από τα πιο παλιά χωριά του Ελληνισμού της Πόλης τα ΘΕΡΑΠΕΙΑ, σήμερα αποτελούν ένα από τα πιο πλούσια προάστεια με πολλές ελληνικές γωνιές και αναμνήσεις από τις τελευταίες δεκαετίες στα πολλά αρχοντικά σπίτια και σοκάκια.
“Γεντί Kουλέ και ΘΕΡΑΠΕΙΑ,
Ταταύλα και Nιχώρι,
αυτά τα τέσσερα χωριά
‘μορφαίνουνε την Πόλη.
Έχε γεια Παναγιά, τα μιλήσαμε,
όνειρο ήτανε, τα λησμονήσαμε”.
Παραδοσιακό τραγούδι με προέλευση από την Κωνσταντινούπολη.
Ο τίτλος συχνά αναφέρεται και ως “έχε γεια πάντα γεια”, αλλά παραμένει ανεπιβεβαίωτος.
Αναφέρεται στην Πόλη, οπού τόσοι Έλληνες
την λησμονούν από τότε που πέρασε σε ξένη κατοχή.
Τατάυλα, Πέραν, Γεντί Κουλέ, ΘΕΡΑΠΕΙΑ, Νιχώρι είναι συνοικίες της Κωνσταντινούπολης που υπάρχουν ακόμη και σήμερα.
Τα Θεραπειά (οθωμανικά τουρκικά: Tarabiye, σύγχρονα τουρκικά: Tarabya) είναι μια γειτονιά στην περιοχή Sarıyer της Κωνσταντινούπολης, στην Τουρκία. Βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή ακτή των στενών του Βοσπόρου, μεταξύ των συνοικιών Yeniköy (Νεοχώρι) και Kireçburnu.
Ήταν η τοποθεσία της αρχαίας πόλης «Φαρμακέα» ή «Φαρμακία», από το δηλητήριο το οποίο κατά την μυθολογία έριξε η Μήδεια στη θρακική ακτή.
Κατά την παράδοση, η περιοχή στη συνέχεια ονομάστηκε Θεραπειά από τον Πατριάρχη Αττικό, κατ’ άλλους λόγω του κλίματος και κατ’ άλλους κατ’ ευφημισμόν.
Στις πρώτες μέρες της τελευταίας πολιορκίας της Κωνσταντινούπολης το 1453, οι Οθωμανικές δυνάμεις κατέλαβαν τα Θεραπειά, που τότε ήταν μικρό βυζαντινό οχυρό. Περίπου 40 στρατιώτες παραδόθηκαν και εκτελέστηκαν με ανασκολοπισμό.
Το 17ο αιώνα αναφέρονται ως ρωμαίϊκο χωριό. Από το 1655 το χωριό γίνεται έδρα της Μητρόπολης Δέρκων και μετατρέπεται σε έναν από τους πιο σημαντικούς οικισμούς του Βοσπόρου». Οι Φαναριώτες και άλλοι παράγοντες της ρωμαίικης κοινότητας διάλεγαν τα Θεραπειά για κατοικία λόγω του καλού κλίματος της περιοχής και επειδή το μέρος ήταν προφυλαγμένο από επιδημίες όπως η χολέρα και η πανώλη.
Έτσι, πολλοί ξένοι Πρεσβευτές, Φαναριώτες (οικογένειες Υψηλάντη, Μαυροκορδάτου, Καραθεοδωρή, Σούτσου, Μαυρογένη), Αρμένιοι και Εβραίοι μεγαλέμποροι έχτισαν εξοχικά στα Θεραπειά, μετατρέποντάς το σε πολυτελές προάστειο της Πόλης και κέντρο εκλεπτυσμένου γούστου.
Θεωρούνταν θέρετρο της ρωμαίϊκης άρχουσας τάξης της Κωνσταντινούπολης και ήταν μάλιστα γνωστά ως «θερινό Φανάρι».
Μετά το ξέσπασμα της Επανάστασης του 1821, συνέβησαν αναταραχές στην Κωνσταντινούπολη, κατά τα οποία πυρπολήθηκε μέρος του χωριού.
Πολλές από τις επαύλεις των Φαναριωτών δημεύτηκαν και άλλες περιήλθαν σε ξένα χέρια.
Το κτήριο που στέγασε την Γερμανική Πρεσβεία, για παράδειγμα, ανήκε στην οικογένεια Σούτσου, ενώ αυτό της Γαλλικής Πρεσβείας ήταν ιδιοκτησίας της οικογένειας Υψηλάντη.
Η Ορθόδοξη κοινότητα άρχισε να παρακμάζει δημογραφικά τόσο λόγω της μετακίνησης προς πιο κεντρικές κοινότητες της πόλης όσο και λόγω των αντιμειονοτικών μέτρων που υιοθετήθηκαν στο πλαίσιο όξυνσης των διμερών σχέσεων Ελλάδας και Τουρκίας.
Στα Θεραπειά βρίσκεται το Χουμπέρ Κιοσκ, γιαλί του 19ου αιώνα το οποίο τώρα ανήκει
στην Προεδρία της Δημοκρατίας και φιλοξενεί τον εκάστοτε Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Εδώ βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής την οποία έκτισε το 1860 η χήρα του τελευταίου της οικογένειας των Μαυρογένηδων η οποία είναι πολύ εντυπωσιακή.
“Πόλη μάγισσα”.
“Μενεξεδένια χρωμάτων συμφωνία
στροβιλίζεται στης Πόλης τη μαγεία.
Φεγγάρια χύνονται στα σκοτεινά νερά,
κεντίδια ασημένια στου Βοσπόρου τα στενά.
Πόλη μάγισσα αρώματα αναβλύζεις,
διαμάντι αέναο στο σύμπαν λαμπιρίζεις.
Πίσω απ’ τα σκαλιστά καφασωτά
κρύβεις πάθη, θρύλους, μυστικά.
Πόλη μάγισσα πλανεύεις με την ομορφιά σου, νεράιδες λούζονται στα διάφανα νερά σου·
σαγήνη κι έρωτας θαμπώνουν τους θνητούς,
τους κάνουν σκλάβους σου παντοτινούς.
Πόλη μάγισσα τους πόθους μας τρυγάς,
στις φλέβες μας αδιάκοπα κυλάς.
Το ξέρουν όσοι έζησαν κοντά σου
και στερήθηκαν τα μύρια χρώματά σου”.
Ποιητική συλλογή της Στέλλας Λεοντιάδου
