Περίπου στα μέσα του 19ου αιώνα στην περιοχή της Προύσας δρούσε ο περιβόητος Καπετάν Μανώλης από το Αϊβαλί .
Ο Μανώλης , που ήταν ξακουστός για την τόλμη του , αλλά και την σωματική ευρωστία του , λήστευε τους πλούσιους αγάδες του τόπου , ιδίως εκείνους που εκμεταλλεύονταν , οικονομικά και ηθικά , τους Χριστιανούς κι’ως εκ τούτου ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στους Έλληνες της Προύσας και της Προποντίδας κι είχε την αμέριστη συμπαράσταση τους .
Σύντομα ο Καπετάν Μανώλης έφτιαξε την δική του ομάδα , στην οποία εισχώρησαν πολλά παλικάρια από το Ντερέκιοϊ , το Γιαλί – Τσιφλίκι και την Κίο.
Με την βοήθεια τους συνέχιζε να κλέβει τους εύπορους αγάδες που καταδυνάστευαν και λεηλατούσαν τις μειονότητες .
Σαν ένας άλλος ” Τσακιτζής ” ο Καπετάν Μανώλης χάριζε σημαντικό μερίδιο της λείας του σε ανθρώπους που είχαν ανάγκη . Ενίσχυσε άπορους , ηλικιωμένους , χήρες και προίκισε ορφανά , ενώ σύμφωνα με την παράδοση , περί το 1857 , χρηματοδότησε την ανέγερση του περίφημου ναού της Αγίας Παρασκευής του χωριού Ντερέκιοϊ , μιας πανέμορφης εκκλησίας που σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Αβραάμ Ιωαννίδη από την Προύσα κι’αποτελούσε τον έκτο μεγαλύτερο χριστιανικό ναό σε ολόκληρη την Μικρά Ασία .
Όπως ήταν αναμενόμενο η δράση του Καπετάν Μανώλη και της συμμορίας του ” θορύβησε ” την τουρκική κυβέρνηση , η οποία έπειτα από διαμαρτυρίες των αγάδων , τον επικήρυξε έναντι 200 λιρών . Τότε ο Μανώλης για να γλιτώσει από τους διώκτες του κατέφυγε στον Βιθυνικό Όλυμπο , το ” μεγάλο βουνό ” της Προύσας , όπου κι έκανε λημέρι του . Σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα Βούλγαροι μετανάστες , εγκατεστημένοι πρόσφατα στην Βιθυνία , ασχολούμενοι με την υλοτομία , ανακάλυψαν το κρησφύγετο του , κι επωφελούμενοι από την εμπιστοσύνη που τους έδειξε ο Μανώλης , μιας κι ήταν Ορθόδοξοι Χριστιανοί , τον σκότωσαν , τον αποκεφάλισαν , και παρέδωσαν το κεφάλι του στον διοικητή της Προύσας .
Η θλιβερή είδηση της εκτέλεσης του Καπετάν Μανώλη συγκλόνισε τους Έλληνες της Προύσας , οι οποίοι τον έκλαψαν κρυφά , και προς τιμήν του έγγραψαν ένα μοιρολόι , ένα τραγούδι για να τον θυμούνται παντοτινά.
