Το 1920, η Σμύρνη έβραζε από ζωή, πολιτισμό και αθλητισμό.
Η ελληνική παρουσία βρισκόταν στο απόγειό της και στο ποδόσφαιρο, η πόλη γνώριζε την δική της «Χρυσή Εποχή».
Στο επίκεντρο αυτής της ακμής, βρισκόταν ο Γυμναστικός Σύλλογος Απόλλων Σμύρνης, που με οργανωμένη διοίκηση, άρτια ομάδα και ευρωπαϊκή νοοτροπία, κυριάρχησε στα τοπικά πρωταθλήματα Μικράς Ασίας και κατέκτησε πανάξια τον τίτλο του πρωταθλητή Σμύρνης το 1920.
Το πρωτάθλημα Σμύρνης της εποχής δεν ήταν μια απλή τοπική διοργάνωση.
Διοργανωνόταν υπό την αιγίδα του ΣΕΓΑΣ και αποτελούσε ουσιαστικά το πιο οργανωμένο ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα στον ελλαδικό χώρο εκείνη τη χρονιά.
Με τη συμμετοχή ιστορικών σωματείων όπως ο Πανιώνιος, η Αρμενική Λέσχη, ο Ερμής, αλλά και ομάδων στρατιωτικών δυνάμεων (ελληνικών, βρετανικών και γαλλικών), ο Απόλλωνας απέδειξε πως ξεχώριζε αγωνιστικά και οργανωτικά.
Με ηγέτες όπως οι Γώττης, Γκίλης, Ζαλούμης και Φωτιάδης και ένα ρόστερ γεμάτο ταλέντο, ο Απόλλωνας κατέκτησε τον τίτλο με εντυπωσιακές εμφανίσεις.
Την ίδια χρονιά, δεν διεξήχθη κανένα επίσημο ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα στην υπόλοιπη Ελλάδα.
Η χώρα ακόμα έβγαινε από την περιπέτεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και τα σωματεία της ηπειρωτικής Ελλάδας δεν είχαν τις δομές ούτε τις συνθήκες για οργανωμένες διοργανώσεις. Αντιθέτως, στη Σμύρνη, υπό ελληνική διοίκηση και με πνεύμα εξωστρέφειας, οι αθλητικοί σύλλογοι συνέχισαν απρόσκοπτα την αθλητική τους δραστηριότητα.
Με βάση αυτά τα ιστορικά δεδομένα, πολλοί ιστορικοί και φίλαθλοι του ελληνικού ποδοσφαίρου υποστηρίζουν – εύλογα – πως ο τίτλος του πρωταθλητή Σμύρνης το 1920 έπρεπε να αναγνωριστεί ως τίτλος Πανελλήνιου Πρωταθλητή.
Η ομάδα του Απόλλωνα ήταν τότε η μοναδική που αγωνίστηκε σε πλήρες, οργανωμένο πρωτάθλημα, με ισχυρούς αντιπάλους και με συμμετοχή παικτών που εκπροσώπησαν την Ελλάδα στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αμβέρσας το ίδιο έτος.
Η μη αναγνώριση του Απόλλωνα Σμύρνης ως πρωταθλητή Ελλάδας του 1920 αποτελεί μέχρι σήμερα ένα παράδοξο της ελληνικής ποδοσφαιρικής ιστορίας.
Η προσφυγική καταγωγή του συλλόγου και η μετέπειτα μεταφορά του στην Αθήνα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922 φαίνεται πως έθαψαν στη λήθη ένα από τα πρώτα αθλητικά έπη του ελληνισμού της Ανατολής.
Ωστόσο, η ιστορική μνήμη παραμένει.
Ο Απόλλων Σμύρνης δεν ήταν μόνο νικητής στη Σμύρνη.
Ήταν και ο καλύτερος ποδοσφαιρικός σύλλογος του ελληνισμού το 1920.
Και αυτό το γεγονός, καμία μη επίσημη αναγνώριση ή καταγραφή δεν μπορεί να αναιρέσει.
Ο Απόλλων Σμύρνης κατέκτησε 6 πρωταθλήματα Σμύρνης (πολυνίκης του θεσμού όσο η Σμύρνη ήταν επί ελληνικής διοίκησης) και ήταν και ο τελευταίος πρωταθλητής πριν την καταστροφή της Σμύρνης.
Aπο Eπισκυρος
